ڕەهەندی ناوخۆیی و دەرەکیی قەیرانی سیاسیی باشووری کوردستان
شایان لوقمان وەهاب
یەکەم: ڕەهەندی ناوخۆییبە پێی ئەم لێکدانەوەیە، لەگەڵ کەمبوونەوەی ڕۆڵی ئەمریکا لە عێراق و باشووری کوردستان، دەسەڵاتی سیاسیی کوردی نەیتوانیوە بە شێوەیەکی دروست بەرگری لە بەرژەوەندییە نەتەوەییەکان بکات. ئەمەش بووەتە هۆی لاوازبوونی یەکڕیزیی سیاسی، هێزی پێشمەرگە، بارودۆخی ئابووریی هاوڵاتیان و هەستی نەتەوەیی. هەروەها، دابەشبوونی دەسەڵات و بەهێزبوونی بەرژەوەندیی حیزبی لەسەر بەرژەوەندیی گشتی، ڕێگرییان لە دروستبوونی هێزێکی نیشتمانیی یەکگرتوو کردووە.دووەم: ڕەهەندی دەرەکیلە ڕەهەندی دەرەکیدا، دەوڵەتەکانی داگیرکەری کوردستان، واتە عێراق، ئێران، تورکیا و سووریا، هەر یەکەیان بە شێوەیەک کاریگەرییان لەسەر دۆزی کورد هەبووە. بەپێی ئەم بۆچوونە، ئەم دەوڵەتانە لە دژایەتیکردنی سەربەخۆیی کورد و ڕێگریکردن لە بەهێزبوونی قەوارەیەکی نەتەوەییی کوردیدا هاوبەشییان هەبووە. هەروەها، ئەو ئەزموونانەی لە ڕۆژئاوا و باکووری کوردستان هەڵیانکەوتوون، نیشانەی ئەوە دەدرێن کە فشارە دەرەکییەکان و ناکۆکییە ناوخۆییەکان کاریگەرییان لەسەر پێشکەوتنی دۆزی کورد هەبووە.لە باشووریشدا، سەرەڕای ئەو هەوڵانەی دوای ساڵی ٢٠٠٣ بۆ یەکخستنی هێزەکانی پێشمەرگە و دروستکردنی سوپایەکی نیشتمانی هەبوون، ناکۆکیی نێوان حیزبە سەرەکییەکان و کاریگەریی دەوڵەتانی دراوسێ ڕێگرییان لە بەدیهاتنی ئەو ئامانجانە کردووە. ئەمەش یەکێکە لە هۆکارەکانی لاوازبوونی توانای سیاسی و سەربازیی هەرێم.پوختە و ئەنجامبە کەمبوونەوەی ڕۆڵی ئەمریکا و بەردەوامبوونی ناکۆکییە ناوخۆیی و فشارە دەرەکییەکان، باشووری کوردستان ڕووبەڕووی قەیرانێکی سیاسی و نەتەوەیی بووەتەوە. بۆ دەرچوون لەم بارودۆخە، پێویستە هێزە نیشتمانییەکان لەسەر بنەمای یەکڕیزی، بەرژەوەندیی گشتی و بەرپرسیارێتیی نەتەوەیی کۆببنەوە، هێزێکی سیاسی و سەربازیی یەکگرتوو دروست بکرێت و مافی هاوڵاتیان و داهاتووی نەتەوە لە پێش بەرژەوەندیی حیزبی دابنرێت. هەروەها، نابێ بۆشایی سیاسی بە شێوەیەک بمێنێتەوە کە هیچ هێزێک بەبێ بەرپرسیارێتی و بەرنامەیەکی ڕوون، نوێنەرایەتیی خەڵک بکات. تەنها بە هەوڵی هاوبەش، یەکگرتوویی و دروستکردنی دامەزراوەیەکی بەهێز دەتوانرێت متمانەی خەڵک بگەڕێندرێتەوە و بنەمایەکی پتەو بۆ داهاتووی باشووری کوردستان دابنرێت.
